Trong bức tranh kinh tế vĩ mô năm 2026, hạ tầng giao thông và đầu tư công tiếp tục đóng vai trò là động lực tăng trưởng cốt lõi của TP.HCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Tuy nhiên, một “điểm nghẽn” hạ nguồn mang tính chu kỳ nhưng cực kỳ gay gắt đang hiện hữu: Nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng nguồn cung vật liệu xây dựng, đặc biệt là đá xây dựng, trong những tháng cuối năm 2026.
Báo cáo rà soát mới nhất từ Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đã đưa ra cảnh báo sớm về tình trạng này. Nếu không có các cơ chế can thiệp mang tính đột phá và kịp thời, áp lực nguồn cung vật liệu có thể trở thành rào cản lớn cho tiến độ hoàn thiện của hàng loạt dự án giao thông chiến lược, kéo theo những tác động dây chuyền tới giá thành và thanh khoản bất động sản khu vực.
1. Cơn Khát Đá Xây Dựng: Khi Các Mỏ Chủ Lực “Chạm Trần” Công Suất
Khảo sát thực tế tình hình khai thác khoáng sản cung ứng cho thị trường TP.HCM và các tỉnh lân cận cho thấy một sự lệch pha lớn giữa nhu cầu tiêu thụ và khả năng đáp ứng pháp lý của các mỏ.
Hiện nay, nhằm đảm bảo tiến độ thi công gấp rút, các chủ đầu tư và đơn vị nhà thầu tại các công trình giao thông trọng điểm có xu hướng tập trung khai thác và thu mua đá từ một số mỏ có chất lượng địa chất tốt, trữ lượng quy mô lớn. Điển hình có thể kể đến cụm mỏ Thường Tân 3, Thường Tân 4 và Tân Mỹ. Sự hội tụ nhu cầu quá lớn vào các đầu mối này đã dẫn đến trạng thái quá tải vận hành nghiêm trọng.
Bảng tóm tắt chuỗi tác động chuỗi cung ứng vật liệu 2026
| Giai đoạn | Diễn biến thực tế | Tác động dự báo đến thị trường |
| Hiện tại (Q2/2026) | Nhu cầu đầu tư công tăng cao; nhà thầu dồn lực khai thác tại các mỏ lớn (Thường Tân 3, 4, Tân Mỹ). | Các mỏ đá chủ lực hoạt động vượt công suất thiết kế bình thường. |
| Tháng 9/2026 | Sản lượng khai thác thực tế tiệm cận trần hạn ngạch được cấp phép năm. | Nguy cơ cạn hạn ngạch khai thác trước thời hạn 3–4 tháng. |
| Cuối năm (Q3-Q4/2026) | Cao điểm thi công mùa khô trùng với thời điểm mỏ chạm trần công suất. | Cảnh báo thiếu hụt diện rộng, rủi ro đứt gãy tiến độ dự án. |
Theo phản hồi từ các doanh nghiệp khai thác khoáng sản, để đáp ứng tiến độ công trường, công suất khai thác thực tế tại các cụm mỏ này đã đẩy lên mức tối đa. Dự báo ngay trong tháng 9/2026, nhiều mỏ đá chủ lực sẽ chính thức chạm ngưỡng sản lượng tối đa được cấp phép trong năm.
Khi hạn ngạch khai thác năm bị lấp đầy sớm hơn dự kiến, việc duy trì nguồn cung ổn định cho giai đoạn nước rút cuối năm – thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho xây dựng – sẽ đối mặt với khoảng trống khổng lồ.
2. Nghịch Lý Pháp Lý: Vì Sao Doanh Nghiệp Không Mặn Mà “Cơ Chế Đặc Thù”?
Về mặt lý thuyết, khi cầu vượt cung, việc mở rộng diện tích khai thác, cấp phép mỏ mới hoặc nâng công suất mỏ hiện hữu là giải pháp tự nhiên. Tuy nhiên, trên thực tế, quy trình này đang vướng vào chuỗi thủ tục hành chính liên hoàn:
- Độ trễ thủ tục cấp phép mới: Để đưa một mỏ khoáng sản mới vào vận hành hoặc hoàn thành thủ tục thăm dò, mở rộng, nâng độ sâu khai thác đòi hỏi khoảng thời gian tính bằng năm. Doanh nghiệp bắt buộc phải hoàn thành đồng thời nhiều nhóm hồ sơ phức tạp bao gồm: địa chất – khoáng sản, quy hoạch đất đai, đánh giá tác động môi trường (DTM) và phê duyệt chủ trương đầu tư.
- Rào cản khi áp dụng cơ chế đặc thù: Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 66.4/2025 nhằm đơn giản hóa và rút ngắn quy trình nâng công suất khai thác. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp mỏ vẫn ngần ngại đăng ký áp dụng cơ chế này do các quy định thắt chặt đi kèm:
- Khoáng sản gia tăng từ cơ chế đặc thù chỉ được phép cung cấp cho các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước, hoàn toàn không được bán thương mại ra thị trường tự do.
- Thiếu cơ chế điều chuyển linh hoạt sản lượng giữa các công trình đầu tư công với nhau khi tiến độ thi công thực tế thay đổi.
- Chưa có hướng dẫn pháp lý rõ ràng về việc xử lý và tiêu thụ các sản phẩm phụ phát sinh trong quá trình chế biến đá.
Chính vì những rủi ro pháp lý và bài toán hiệu quả tài chính chưa tối ưu, đa số chủ mỏ vẫn lựa chọn xin nâng công suất theo quy trình thông thường thay vì tận dụng cơ chế đặc thù, khiến thời gian phê duyệt bị kéo dài.
3. Kiến Tạo Đột Phá Chính Sách: Lối Ra Cho Nguồn Cung Vật Liệu
Để không làm đứt gãy chuỗi cung ứng vật liệu trong giai đoạn quyết định của năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đã chủ động đề xuất nhiều nhóm giải pháp căn cơ mang tính thể chế:
- Bổ sung cơ chế trong Luật Phát triển Đô thị: Kiến nghị tích hợp các chính sách tháo gỡ vướng mắc cho mỏ vật liệu vào dự thảo Luật Phát triển đô thị (dự kiến trình Quốc hội thông qua). Đây sẽ là cơ sở pháp lý cao nhất để xử lý các xung đột giữa Luật Khoáng sản, Luật Đất đai và Luật Đầu tư.
- Đơn giản hóa thủ tục cấp địa phương: TP.HCM đang gấp rút xây dựng hai văn bản pháp lý quan trọng bao gồm dự thảo Nghị quyết của HĐND TP.HCM (miễn thủ tục thuê đất/chuyển mục đích sử dụng đất với mỏ khoáng sản nhóm III, IV) và dự thảo Quyết định của UBND TP.HCM (đẩy mạnh phân cấp, cho phép bán thương mại sản phẩm dôi dư).
- Tăng cường liên kết Chủ đầu tư – Chủ mỏ: Chính quyền thành phố yêu cầu Ban Quản lý dự án và các chủ đầu tư dự án trọng điểm phải chủ động thiết lập kênh làm việc trực tiếp với các đơn vị khai thác mỏ để chốt nhu cầu và đăng ký nâng công suất theo Nghị quyết 66.4/2025.
4. Bóc Tách Góc Nhìn Đầu Tư: Tác Động Tới Thị Trường Bất Động Sản & Kinh Tế
Dưới góc nhìn phân tích tài chính và bất động sản của The Olympia Capital, nguy cơ thiếu hụt vật liệu xây dựng cuối năm 2026 không chỉ đơn thuần là câu chuyện kỹ thuật công trường, mà mang lại những hệ lụy vĩ mô đáng chú ý:
- Tác động đến biên chi phí xây dựng: Khi đá xây dựng và vật liệu san lấp khan hiếm, chi phí vận chuyển tăng cao do phải thu mua từ các nguồn xa hơn. Điều này trực tiếp gây áp lực lên biên lợi nhuận của các nhà thầu thi công, đồng thời làm tăng tổng mức đầu tư của các dự án bất động sản thương mại.
- Bài toán tiến độ bàn giao: Các dự án nhà ở, khu đô thị nằm dọc theo các trục hạ tầng lớn (như Vành Đai 3, các tuyến cao tốc kết nối) có thể chịu ảnh hưởng dây chuyền nếu tiến độ hạ tầng chung bị chậm lại do thiếu vật liệu.
- Cơ hội cho doanh nghiệp sở hữu mỏ thương mại: Các doanh nghiệp niêm yết sở hữu trữ lượng mỏ đá lớn, đã hoàn tất thủ tục pháp lý mở rộng và có vị trí địa lý thuận lợi gần khu vực TP.HCM sẽ có lợi thế cạnh tranh vượt trội về giá bán và sản lượng tiêu thụ trong Quý 3 và Quý 4/2026.
LỜI KẾT
Bài toán nguồn cung vật liệu xây dựng tại TP.HCM trong những tháng cuối năm 2026 là thước đo cho khả năng phản ứng chính sách và phối hợp liên ngành. Việc sớm tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý không chỉ giúp đảm bảo kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công, mà còn duy trì sự ổn định cho toàn bộ chuỗi giá trị bất động sản và phát triển đô thị toàn vùng.
Theo dõi The Olympia Capital để cập nhật những phân tích chuyên sâu nhất về tài chính, kinh tế vĩ mô và thị trường bất động sản.
The Olympia Capital – Nơi tri thức kiến tạo tương lai!