Khi giá xăng dầu chính thức vượt ngưỡng 30.000 đồng/lít và giá vật liệu xây dựng thiết yếu như cát, đá, thép ghi nhận mức tăng phi mã từ 10% đến 40% chỉ trong vòng một tháng, ngành hạ tầng giao thông Việt Nam đang rơi vào một cuộc “thử lửa” tài chính khốc liệt. Từ các đại dự án cao tốc Bắc – Nam đến các trục giao thông trọng điểm phía Nam, những “ông lớn” nhà thầu đang phải gồng mình trong bài toán sinh tồn: Chấp nhận bù lỗ để giữ tiến độ hay tạm dừng thi công để chờ cơ chế? Bài phân tích dưới đây của The Olympia Capital sẽ bóc tách những con số “biết nói” đằng sau cơn bão giá vật liệu năm 2026 và hệ lụy trực tiếp đến dòng vốn đầu tư công quốc gia.
1. Cú sốc chi phí: Nhiên liệu tăng, vật liệu “nhảy múa”
Thị trường xây dựng hạ tầng những ngày đầu tháng 3/2026 đang chứng kiến một đợt biến động giá khủng khiếp. Khi giá dầu Diesel vượt ngưỡng 33.000 đồng/lít, bài toán chi phí của các nhà thầu lập tức rơi vào trạng thái báo động đỏ.
Theo dữ liệu khảo sát, giá vật liệu thiết yếu không còn dừng lại ở mức điều chỉnh mà đã chuyển sang “leo thang”:
- Cát xây dựng: Tăng 15-20% tại miền Bắc, khoảng 10% tại miền Tây.
- Đá xây dựng: Đặc biệt nghiêm trọng tại phía Nam với mức tăng 30-40% do khan hiếm nguồn cung cục bộ.
- Thép và Xi măng: Duy trì đà tăng 6-10%, gây áp lực trực tiếp lên giá bê tông thương phẩm.
2. “Gọng kìm” tại các dự án trọng điểm quốc gia
Từ các đại dự án như cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu đến trục Hậu Giang – Cà Mau, các nhà thầu như Hạ tầng Bắc Trung Nam, Phương Thành hay Tập đoàn Đèo Cả đang phải “gồng mình” trước sức ép kép: Tiến độ và Lợi nhuận.
Ông Nguyễn Quang Huy (Tổng giám đốc Tập đoàn Đèo Cả) nhấn mạnh, chi phí nhiên liệu chiếm tới 30-50% tổng chi phí máy thi công. Việc giá xăng dầu tăng 40-60% so với dự toán ban đầu đang bào mòn lớp lợi nhuận mỏng manh của các doanh nghiệp xây dựng. Nhiều gói thầu ký theo đơn giá cố định hiện đang rơi vào tình trạng “càng làm càng lỗ”.
3. Góc nhìn The Olympia Capital: Hệ lụy tài chính và rủi ro đầu tư
Dưới góc độ phân tích tài chính của The Olympia Capital, biến động này không chỉ là câu chuyện của ngành xây dựng. Nó phản ánh sự thẩm thấu của lạm phát chi phí đẩy từ thị trường năng lượng thế giới (do xung đột tại Trung Đông) vào sâu trong huyết mạch kinh tế nội địa.
- Rủi ro nợ xấu: Áp lực dòng vốn tăng cao có thể khiến các nhà thầu nhỏ rơi vào tình trạng mất thanh khoản.
- Áp lực giải ngân đầu tư công: Nếu cơ chế bù giá không được cập nhật kịp thời, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 có nguy cơ chậm lại, ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng GDP.
4. Giải pháp và Kiến nghị từ giới chuyên gia
Hiệp hội Varsi đã chính thức kiến nghị Chính phủ cần có các biện pháp bình ổn giá và đặc biệt là cơ chế điều chỉnh giá hợp đồng linh hoạt hơn. Việc gia hạn tiến độ cho các dự án gặp khó khăn khách quan về nguồn cung cũng là một giải pháp cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng doanh nghiệp hạ tầng.