TỔNG QUAN THỊ TRƯỜNG
Theo dữ liệu tổng hợp từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và báo cáo phân tích của MBS Research, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) trong tháng 9/2025 ghi nhận sự sụt giảm về giá trị phát hành. Tổng giá trị phát hành thành công đạt gần 49.600 tỷ đồng, giảm 17,9% so với tháng 8 và giảm 11,9% so với cùng kỳ năm 2024.
Tuy nhiên, bức tranh tổng thể 9 tháng đầu năm vẫn cho thấy mức tăng trưởng 40,7% so với cùng kỳ, đạt gần 429.600 tỷ đồng. Điều này phản ánh nhu cầu huy động vốn trung và dài hạn của các doanh nghiệp vẫn ở mức cao, đặc biệt là từ hai nhóm ngành trụ cột: Ngân hàng và Bất động sản.
1. Nhóm Bất động sản: Chấp nhận chi phí vốn cao để “ngược dòng”
Điểm nhấn đáng chú ý nhất của thị trường TPDN tháng 9 là hoạt động của nhóm bất động sản (BĐS). Mặc dù quy mô phát hành của nhóm này (đạt hơn 12.900 tỷ đồng) giảm 41,6% so với tháng 8, nhưng lại tăng mạnh 61,4% so với cùng kỳ năm trước.
Điều này cho thấy, bất chấp bối cảnh thị trường chung chững lại, nhu cầu vốn của các doanh nghiệp địa ốc vẫn rất lớn.
Các đợt phát hành lớn trong tháng đã khẳng định vai trò dẫn dắt của nhóm BĐS, đơn cử như:
- Tập đoàn Vingroup: Huy động thành công 6.000 tỷ đồng, kỳ hạn 24 tháng, lãi suất 11%/năm.
- Bất động sản Trường Minh: Phát hành 5.500 tỷ đồng, kỳ hạn 12 tháng, lãi suất 8,95%/năm.
Phân tích chi phí vốn: Mặt bằng lãi suất phát hành bình quân của nhóm BĐS trong tháng 9 duy trì ở mức cao, dao động quanh 10%/năm. Tính chung 9 tháng, lãi suất bình quân gia quyền của nhóm này là 10,4%/năm với kỳ hạn trung bình 3,2 năm.
Con số này cao vượt trội so với mặt bằng chung của thị trường (7,3% trong tháng 9) và đặc biệt là so với nhóm ngân hàng. Điều này phản ánh mức “phí bù rủi ro” (risk premium) mà thị trường đang yêu cầu đối với trái phiếu BĐS, trong bối cảnh kênh tín dụng ngân hàng vẫn còn thận trọng.
2. Nhóm Ngân hàng: “Trụ cột” thanh khoản và chi phí vốn rẻ
Trái ngược với nhóm BĐS, nhóm ngân hàng tiếp tục khẳng định vị thế là nhà phát hành lớn nhất và ổn định nhất.
- Quy mô: 9 tháng đầu năm, các ngân hàng phát hành hơn 306.500 tỷ đồng, chiếm tới 71,4% toàn thị trường (tăng 39% so với cùng kỳ).
- Chi phí vốn: Lãi suất bình quân gia quyền của nhóm này chỉ ở mức 5,8%/năm với kỳ hạn bình quân dài (4,6 năm).
Sự chênh lệch lớn về chi phí vốn (5,8% của ngân hàng so với 10,4% của BĐS) cho thấy sự phân hóa rõ rệt về mức độ rủi ro và khả năng tiếp cận vốn của hai nhóm ngành.
Ngoài ra, hoạt động mua lại trái phiếu trước hạn cũng rất sôi động, chủ yếu đến từ các ngân hàng (chiếm gần 87% giá trị mua lại trong tháng 9).
3. Góc nhìn The Olympia Capital: Áp lực đáo hạn giảm, nhưng rủi ro vẫn còn
Dữ liệu thị trường cũng mang đến hai tín hiệu trái chiều về rủi ro trong quý cuối năm.
Tín hiệu tích cực: Áp lực đáo hạn TPDN trong Quý 4/2025 được dự báo giảm mạnh. Ước tính chỉ có khoảng 27.600 tỷ đồng trái phiếu sẽ đáo hạn, giảm 51,7% so với Quý 3. Việc các doanh nghiệp chủ động mua lại trước hạn và gia hạn thành công đã giúp “làm mềm” đỉnh nợ này.
Tín hiệu rủi ro: Rủi ro chậm thanh toán vẫn hiện hữu.
- Lũy kế 9 tháng, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp chậm nghĩa vụ thanh toán (lãi hoặc gốc) đạt khoảng 65.000 tỷ đồng, chiếm 4,9% tổng dư nợ TPDN toàn thị trường.
- Đáng chú ý, gần 74% trong số giá trị chậm thanh toán này thuộc về nhóm bất động sản.
Bình luận và Nhận định
Bức tranh thị trường TPDN 9 tháng đầu năm 2025 cho thấy một sự “phân mảnh” rõ rệt. Một mặt, nhóm ngân hàng tiếp tục huy động vốn với chi phí rẻ để củng cố bộ đệm vốn (Tier 2) và cơ cấu lại nguồn vốn. Mặt khác, nhóm bất động sản, dù đối mặt với nhiều thách thức, vẫn buộc phải chấp nhận một mặt bằng lãi suất cao để duy trì dòng tiền hoạt động và phát triển dự án.
Việc lãi suất trái phiếu BĐS duy trì ở mức 10-11% cho thấy nhu cầu vốn là cấp bách, khi kênh tín dụng ngân hàng chưa thể khơi thông hoàn toàn cho phân khúc này.
Mặc dù áp lực đáo hạn trong Quý 4 đã hạ nhiệt đáng kể, mang lại sự ổn định ngắn hạn cho thị trường, nhưng tỷ lệ chậm thanh toán cao từ nhóm BĐS vẫn là yếu tố rủi ro cốt lõi. Điều này cho thấy thị trường đang trong một giai đoạn thanh lọc mạnh mẽ, nơi chỉ những doanh nghiệp có cấu trúc tài chính lành mạnh và dự án khả thi mới có thể tiếp tục trụ vững và tiếp cận được các kênh vốn.
(Bài viết được tổng hợp và phân tích bởi The Olympia Capital từ số liệu của HNX, FiinPro và MBS Research)