Phát biểu trước Thượng viện Anh, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) Andrew Bailey đã đưa ra một lời cảnh báo nghiêm khắc, cho rằng sự sụp đổ gần đây của hai công ty Mỹ sử dụng đòn bẩy tài chính cao có thể là “con chim báo bão” cho một rủi ro hệ thống lớn hơn. Đáng chú ý, ông đã trực tiếp so sánh tình huống này với giai đoạn tiền khủng hoảng tài chính 2008, thời điểm mà các rủi ro nhỏ ban đầu đã bị đánh giá thấp một cách tai hại.
Phần 1: Sự tương đồng đáng lo ngại với năm 2008
Trọng tâm phân tích của ông Bailey là sự tương đồng giữa rủi ro hiện tại và quá khứ. Ông nhắc lại bài học lịch sử năm 2008, khi nhiều chuyên gia cho rằng các khoản vay thế chấp dưới chuẩn (subprime mortgage) ở Mỹ là “quá nhỏ để gây ảnh hưởng hệ thống”. Lịch sử đã chứng minh đó là một sai lầm.
Ảnh: Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) Andrew Bailey
Ngày nay, Thống đốc BoE chỉ ra những “ngọn cờ đỏ” tương tự đang xuất hiện, nhưng ở một khu vực khác: thị trường tín dụng tư nhân (private credit). Ông bày tỏ lo ngại về:
- Các kỹ thuật tài chính phức tạp: Sự gia tăng của các công cụ tài chính phức tạp, thiếu minh bạch trên thị trường tín dụng tư nhân.
- Đòn bẩy cao: Các công ty (như First Brands và Tricolor được đề cập) đang sử dụng mức đòn bẩy quá cao, khiến họ dễ bị tổn thương khi điều kiện thị trường thay đổi.
- Tiêu chuẩn tín dụng lỏng lẻo: Tương tự như năm 2008, việc xếp hạng tín dụng dựa trên các mô hình nội bộ của ngân hàng có thể đang quá lỏng lẻo, che giấu rủi ro thực.
“Chúng ta cần kiểm tra kỹ lưỡng để xác định liệu đây chỉ là trường hợp cá biệt hay là dấu hiệu cho những rủi ro lớn hơn”, ông Bailey nhấn mạnh.
Phần 2: Phản ứng của BoE và các rủi ro cộng hưởng
Để đối phó, BoE không chỉ cảnh báo suông. Phó Thống đốc Sarah Breeden cho biết ngân hàng trung ương sẽ tiến hành các bài “sát hạch giả định kịch bản chiến tranh tài chính” (stress tests) để kiểm tra mức độ liên kết và khả năng lan tỏa rủi ro từ thị trường tín dụng tư nhân sang các trụ cột khác của hệ thống tài chính.
Lời cảnh báo của BoE càng thêm trọng lượng khi đặt trong bối cảnh các rủi ro vĩ mô khác:
- Rủi ro từ thị trường chứng khoán Mỹ: Ủy ban Chính sách Tài chính (FPC) của BoE cũng cảnh báo về nguy cơ điều chỉnh mạnh trên thị trường chứng khoán Mỹ, khi chỉ số S&P 500 đang tập trung định giá quá cao vào 5 gã khổng lồ công nghệ, tương tự như thời kỳ “bong bóng dotcom”.
- Ảnh hưởng của Brexit: Ông Bailey cũng thẳng thắn thừa nhận Brexit sẽ tiếp tục tác động tiêu cực đến nền kinh tế Anh trong nhiều năm tới.
- Gánh nặng nợ công: Năng suất thấp kéo dài đã đẩy nợ công của Anh lên mức 96% GDP, khiến nền kinh tế dễ tổn thương hơn trước các cú sốc lạm phát và lãi suất. Bất kỳ biến động nào từ lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tài chính công của Anh.
Phần 3: Góc nhìn của The Olympia Capital – Bài học rút ra
Phát biểu của Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh là một lời nhắc nhở kịp thời rằng rủi ro tài chính không bao giờ mất đi, chúng chỉ di chuyển từ khu vực này sang khu vực khác.
Sau khủng hoảng 2008, các quy định giám sát ngân hàng (khu vực “truyền thống”) đã được siết chặt trên toàn cầu. Tuy nhiên, điều này có thể đã đẩy rủi ro sang các “vùng xám” ít được giám sát hơn, chính là thị trường tín dụng tư nhân (private credit) và các tổ chức phi ngân hàng (non-bank).
Sự thiếu minh bạch, đòn bẩy cao và các cấu trúc phức tạp tại đây chính là mảnh đất màu mỡ cho các “Thiên nga đen”. Dù sự sụp đổ của First Brands hay Tricolor hiện tại có vẻ nhỏ, nhưng bài học từ Lehman Brothers năm 2008 cho thấy, việc phớt lờ những “con chim báo bão” có thể dẫn đến hậu quả khôn lường cho cả hệ thống.